Jeszcze czterdzieści lat temu mało kto miał pojęcie, jak właściwie wygląda gen. Ludzie od bardzo dawna wiedzieli, że dzieci dziedziczą wygląd i charakter po rodzicach, a w hodowli i udomawianiu zwierząt kierowali się zasadą akumulowa- nia ich pożądanych cech poprzez selektywną hodowlę. Dopiero jednak 100 lat temu austriacki mnich Gregor Mendel odkrył regułę, że pewne cechy są przekazywane w pakietach informacji (genach) przez każdego z rodziców i że niektóre pakiety są silniejsze (geny dominujące), a inne słabsze (geny recesyw- ne). Geny dominujące (powiedzmy na przykład duża wysokość grochu) wymieszane z genami recesywnymi (mała wysokość rośliny) zawsze wygrywają: wszystkie rośliny pochodzące z ich połączenia będą wysokie. Ale w tamtych czasach nikt nie potrafił powiedzieć, czym są te pakiety i w jaki sposób przenoszą te informacje.

W latach 40. i 50. XX w. naukowcy skierowali uwagę na kwas dezoksyrybonukleinowy (DNA) jako na cząsteczkę, z której składają się geny. W 1953 r. James Watson i Francis Crick odkryli kształt DNA. Uczeni ci zaproponowali model genu składającego się z dwóch nici milionów nukleotydów. Tak jak litery w pewnej kolejności tworzą wyrazy, tak samo kolejność tych nukleotydów w DNA – alfabet życia – przekazuje instrukcje na temat tworzenia najważniejszego mechanizmu życia, czyli białek. Odcinki łańcucha DNA, czyli fragmenty instrukcji kierujących powstawaniem pojedynczych białek, są genami.

Każdy człowiek ma dwa pełne komplety genów, po jednym od każdego rodzica. W procesie powstawania plemnika i komórki jajowej, łańcuch matki i łańcuch ojca pękają w z góry ustalonym miejscu i następuje crossing over, mieszając geny matki i ojca w każdym powstającym w wyniku tego procesu łańcuchu. To dlatego dzieci mają nie tylko po komplecie genów od ojca i matki, ale także wybrane geny od każdego z czworga dziadków. Jeżeli.takie tasowanie nie zachodzi, geny jednego z dziadków z każdej strony zostają odrzucone podczas reprodukcji.

Podczas wymiany i mieszania się genów zmienia się też forma i funkcja białek rozwojowych „zakodowanych” przez nie. Zmiany te mogą wpływać na kształt ciała, budowę mózgu i cechy osobowościowe.

Leave a Reply